Alles over Alblasserdam...

Column

Hier vind je de column van Hennie van der Zouw. Wil je reageren op een van de columns? Stuur hem dan een berichtje op hennie@avant.nl. Of bel hem op kantoor waar hij als vrijwilliger werkzaam is: Tel. nr. 088 - 65 40 402.

Over de columnist:

Hennie van der Zouw, oud leerkracht uit het basisonderwijs is geboren in Bolnes in de gemeente Ridderkerk en sinds 1995 is hij inwoner van Alblasserdam. Hennie is getrouwd en vader van een zoon. Hij is geinteresseerd in computers, I.C.T., stripverhalen, sport en geschiedenis.

Hennie heeft in de laatste vijftien jaar een aantal artikelen gepubliceerd in het Stripschrift, een blad met achtergrondverhalen over strips en het beeldverhaal in het algemeen.

Hennie is ook de webmaster van de websites van H.V. Anderz.

Hennie heeft inmiddels, onder pseudoniem een aantal sportboeken gemaakt en in eigen beheer gepubliceerd bij Brave New Books. De boeken over voetbal en schaatsen weerspiegelen Hennie;'s interesse in sport, en er zijn onder zijn eigen naam inmiddels ook twee bundels van zijn hier op www.alblasserdam.net gepubliceerde columns verschenen.

In december 2016, zo rond Sinterklaas is de tweede bundel van deze columns verschenen. Columns, altijd verankert in de geschiedenis, die proberen om Alblasserdam in het grotere verband van de wereldgeschiedenis en de tijd te laten zien......

Column:

Ons Damdorp dankt Scheepsbouw en bijkomende Welvaart aan franse Hugenoot (maandag 7 maart 2016)

Afbeelding bij Column: Ons Damdorp dankt Scheepsbouw en bijkomende Welvaart aan franse Hugenoot

Laten we eens even gaan kijken hoe de Scheepsbouw naar Alblasserdam kwam. Waar kwam bijvoorbeeld de familie Smit vandaan? Smit is de naam van een familie van reders, scheepsbouwers en industriëlen. De familie omvat oprichters van tal van industriële bedrijven, die soms tot op de dag van heden nog voortbestaan, en deze familie heeft haar wortels in Alblasserdam. De meeste leden van deze familie waren ook daar of in de directe omgeving (Slikkerveer, Nieuw-Lekkerland, Zwijndrecht, enz.) woonachtig. Maar waar kwamen de voorouders van de eerste Alblasserdamse Smitten vandaan? Waar liggen hun eigenlijke roots?

De Eerste generatie van de familie Smit, en dus de grondlegger van de familie en oudst bekende telg, was een zekere Jacques Luijdertsz., soms lees je bij zijn naam ook nog het achtervoegsel ‘van Vreem’. Hij was een hugenoot, die uit het buitenland kwam, hoogstwaarschijnlijk uit Frankrijk, maar dat wordt nergens met name genoemd. Hij vestigde zich als smid in Alblasserdam. Hij overleed ook in deze plaats in 1695.

Jacques Luijdertsz van Vreem, alias Smit, die dus rond 1620 'in den vreemde' (kwam daar het toevoegsel ‘van Vreem’ misschien vandaan?) geboren moet zijn, trouwde in 1643 met een Alblasserdamse, opende een smederij en werd smid te Alblasserdam, aan welk beroep hij dus zijn achternaam zou ontlenen. Uit deze Jacques Luijdertsz ontstond een groot nageslacht, waaruit de reders met de familienaam Smit afstammen (Smit Tak, Smit Internationale enz.).

Een kleinzoon van Jacques werd de voorvader van nog een ander bekend geslacht uit deze streek, namenlijk Jan Janse Smit verhuisde in 1721 naar Ridderkerk en vestigde zich, door zijn huwelijk met een weduwe op een boerderij, op de hoek van de Havensteeg en de Molendijk, en de volksmond sprak zodoende van Jan Janse van den Hoek, later afgekort tot Jan van den Hoek. Leuk om even te vermelden, maar daar gaan we niet verder op in, in dit verhaal. We keren weer terug naar de overkant van Ridderkerk, en de Alblasserdamse familie Smit.

De tweede generatie Smitten, dus de kinderen van Jacques, zijn van belang voor de groeiende welvaart in ons dorp: Goris Jacquesz. Smit, geboren in Alblasserdam op 2 augustus 1654 en overleden, ook in Alblasserdam op 20 oktober 1730, nam het bedrijf van zijn vader over en werd ook Smit. Maar vooral zijn broer Jan Jacques Smit, geboren in Alblasserdam op 25 juni 1662 en overleden ook in Alblasserdam op 21 oktober 1740, werd belangrijk, want hij werd timmerman en scheepsbouwer. Hij bezat twee werven voor houten schepen: één in Alblasserdam en één in Kinderdijk. Dat was echt de start van de scheepsbouw en een enorme duw in de richting van meer welvaart in deze streek.

Maar de familie Smit hebben we in een vorige column al eens uitvoerig bekeken, nu wil ik eens naar die Hugenoten gaan kijken, waar de Smitten van afstammen, want wat waren dat voor mensen, waar liggen de roots van Jacques Luijdertsz.? En dus de roots van onze welvaart in deze streek, en misschien ook wel een grote aanzet tot de welvaart in heel Nederland……

Hugenoten is de benaming die in de 16e, 17e en 18e eeuw in Frankrijk werd gegeven aan protestanten. De herkomst van het woord is onduidelijk. Mogelijk verwijst het naar Besançon Hugues, de leider van een religieuze revolutie in Genève, of is het een verbastering van het woord "Eidgenossen" waarmee dan impliciet het zogenaamd niet-Franse karakter van het protestantisme beklemtoond wil zijn. Dat komt ook tot uiting in een herleiding tot het Nederlandse (Vlaamse) 'Huis der Genooten'. Bezijden deze speculatieve verklaringen kan het woord eerder afstammen van 'le Hugon', dit betekent kwade geest. De katholieken gebruikten de term 'Hugenoten' als een scheldnaam. Later namen de protestanten in Frankrijk deze term als eretitel over.

Hugenoten zijn aanhangers van het Calvinisme, de Franse vorm van het Protestantisme. Dit geloof verspreidde zich in het zuiden van Frankijk op de voedingsbodem van het ‘ketterse’ geloof van de Katharen, ook wel Albigenzen genoemd. Dat geloof werd door de kerk van Rome met behulp van de koning van Frankrijk in een aantal kruistochten uitgeroeid in de eerste helft van de 13de eeuw. Alleen de Waldenzen bleven daarvan over; zij verscholen zich in de bergen van Piemonte waar ze zich terugtrokken vanuit de steden van Lombardije.

Twee eeuwen later is er dan een nieuwe, nu Calvinisme geheten beweging, die zich met een goede organisatie in Frankrijk verbreidt en dan met name in Normandië, Poitou (de Vendée), Angoulême (de Dordogne), Guyenne (Gascogne), de Languedoc, het bergland (de Cevennes) van Auvergne, en de Dauphiné.

Het aantal Hugenoten neemt tot het midden van de 16de eeuw toe tot een half miljoen. Talrijke adellijke families bekeren zich tot het calvinisme en geven het macht en aanzien. Ook aan het koninklijk hof in Parijs wordt hun invloed groot.

Inmiddels ontwikkelt zich een geweldadige burgeroorlog om de macht in Frankrijk. Bij de 'Michelade van Nîmes' in 1567 doden de Hugenoten tachtig katholieke priesters en monniken - een voorafspiegeling van wat zou volgen.

De latere koning Hendrik IV kiest daarin partij en leidt de calvinistische troepen in een aantal veldslagen. De strijd blijft echter onbeslist en in 1572 proberen de katholieken deze in Parijs te beslechten in een massale moordpartij op calvinistische leidende personen en hun volgelingen; deze massamoord op naar schatting minstens 10.000 Hugenoten wordt sindsdien de Bartholomeüsnacht genoemd. (Zie afbeelding hierboven)

Laten we 1572 even een plaats in de geschiedenis geven, wat gebeurde er nog meer in dat jaar? Inname van Den Briel door de watergeuzen. (Zie afbeelding hieronder) Onder vijandelijk vuur hakt de stadstimmerman van Den Briel Rochus Meeuwisz de Nieuwlandse sluis open, waardoor de landerijen rondom de stad onder water komen te staan (inundatie) en de tegenaanval van Bossu kan worden afgeslagen. 19 Katholieke geestelijken afkomstig uit Gorcum worden tegen de zin van Willem van Oranje door geuzen in Brielle gemarteld en vermoord. Deze mensen raken bekend als de martelaren van Gorcum.

Eerste Vrije Statenvergadering in Dordrecht. 12 Hollandse steden komen in het geheim bijeen, en zij proclameren "vrijheid van religie" voor de protestanten. Ze benoemen Willem van Oranje tot stadhouder en landvoogd van de Nederlanden.

Tycho Brahe ontdekt een nieuwe ster in Cassiopeia (de latere Ster van Brahe) en schrijft hierover een verhandeling: De Nova Stella Anni.

Hiermee bewijst hij dat de toen heersende gedachte dat de sterrenhemel onveranderlijk was, onjuist is. Er wordt een begin gemaakt met de talloze planetenwaarnemingen door Brahe waardoor Kepler tenslotte in staat is zijn befaamde wetten te vinden.

Bloedbad van Naarden: na vrijwillige overgave van de stad worden 490 naar een kerk gelokte burgers van Naarden in koelen bloede vermoord op bevel van legeraanvoerder Romero. Wie niet is gekomen wordt opgehangen aan de bomen. Slechts zestig inwoners van Naarden ontspringen de dans.

Om zijn aanspraak op de troon te behouden stapt Hendrik IV over naar de katholieke partij maar dat wordt niet vertrouwd, waarna hem huisarrest wordt opgelegd. In 1576 ontsnapt hij en ijvert hij voor vrijheid van religie. Die komt op beperkte wijze tot stand in de vaststelling en erkenning van een aantal vrijplaatsen voor de Hugenoten, waar zij hun godsdienst mogen beoefenen. Daarbuiten hebben zij dan geen aanspraak meer op rechten. In 1589 wordt Hendrik IV dan koning van Frankrijk, maar niet nadat hij zich heeft bekeerd tot het katholieke geloof. Zijn pragmatisme blijkt uit zijn laconieke uitspraak dat "Parijs een mis waard is".

Het Edict van Nantes brengt in 1598 rust door de garantie van godsdienstvrijheid, zij het in een aantal strikt voorgeschreven gemeenten. Daarna dicteert de contrareformatie steeds meer de gang van zaken en gaandeweg worden met spitsvondige redenen de vrijplaatsen, meestal steden, in aantal beperkt. Zo verdwijnt het Calvinisme uit veel streken, zoals met name Normandië.

Laten we 1598 ook even een plaats inde geschiedenis geven, wat gebeurde er nog meer in dat jaar? Uit de haven van Rotterdam vertrekt De Liefde samen met De Hoop, de Blijde Boodschap, de Geloof en de Trouw op een reis, die het schip naar Japan zal brengen.

Boris Godoenov, zwager van de overleden Fjodor I, wordt gekroond tot tsaar aller Russen. Olivier van Noort vertrekt uit de haven van Rotterdam met zijn schepen. Hij zal de eerste Nederlander worden die een reis rond de wereld maakt. Vijf schepen van de "Tweede schipvaart", die door een storm uit koers zijn geraakt, komen bij een onbewoond eiland. Vice-admiraal Wybrand van Warwijck stuurt twee verkenners aan land. De bemanning van de vijf schepen gaat van boord op het eiland, en men noemt het naar Maurits van Nassau, de latere prins van Oranje: Mauritius. Piet Hein raakt in Spaanse gevangenschap en wordt galeislaaf. Maarten Harpertszoon Tromp, de latere Nederlandse zeeheld wordt dit jaar geboren.

Het aantal Hugenoten halveert, door het toenemende aantal koninklijke decreten tegen het onderwijs en de godsdienstuitoefening van de Hugenoten. Ze worden uit openbare ambten ontslagen en de meesterdiploma’s van handwerkers en artsen worden ongeldig verklaard. Zo wordt de armen- en ziekenzorg een katholiek monopolie, alleen beschikbaar voor katholieken. Lastenverzwaringen en erfrecht-belemmeringen dienen ertoe de financiële draagkracht te verzwakken. 'Dragonnades', inkwartiering van soldaten in particulere woonhuizen van Hugenoten, maken hun dagelijks leven ondraaglijk. In talrijke conflicten worden Hugenotenkerken met opzet beschadigd waarna hun herbouw verboden kon worden en zij onbruikbaar worden. Uiteindelijk blijven er nog 170 kerken in gebruik, amper een kwart van het oorspronkelijke aantal.

Laten we even iets terug gaan in de tijd, en even naar ongeveer 1640 in Frankrijk gaan kijken. Waarom vertrok de eerste Smit, die in die tijd ongeveer 20 jaar oud geweest moet zijn, naar Nederland? Ontmoette hij zijn latere vrouw ergens. Deze vrouw kwam namelijk uit Alblasserdam? Zeker weet ik dit niet, maar er moet in die tijd iets geweest zijn, een gebeurtenis die de eerste Smit ertoe noopte naar Nederland, naar de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden te verhuizen. Daar was de 80-jarige oorlog echter nog niet afgelopen…….?

Wat gebeurde er nog meer zo in 1640? Na de dood van Hendrik Casimir besluit de Staten-Generaal een afvaardiging naar Friesland en Groningen te sturen om erop aan de dringen Frederik Hendrik als stadhouder te benoemen. Friesland benoemt snel Hendriks broer Willem Frederik voor de afvaardiging arriveert. Murat IV, sultan van het Ottomaanse Rijk overlijdt. Pieter Pauwel Rubens (62), Vlaams barokschilder overlijdt.

Na de intrekking van het Edict van Nantes in 1685, zijn de Hugenoten in Frankrijk persoonlijk vogelvrij. Het vervangende Edict van Fontainebleau, verklaart het openlijk belijden van het calvinisme tot een strafbaar feit, dat bij veroordeling leidt tot de confiscatie van hun goederen. Dit leidt uiteindelijk in de keuze tussen ‘terugkeer naar de moederkerk’ of emigratie. Was dit de reden voor de eerste Smit. Voelde Jacques Luijdertsz van Vreem, alias Smit zich ook genootzaakt om uit Frankrijk te emigreren........ Maar hij kwam zo'n 40 jaar voor het intrekken van het Edict van Nantes al naar Nederland..... Voelde hij de bui al hangen?

Sindsdie tijd gold in Frankrijk het absolutistische dogma 'un roi, une loi, une foi' ofwel diende in Frankrijk voor ieder te gelden: 'één koning, één wet, één geloof'. Tot 1710 vertrekken daarop meer dan 300.000 hugenoten: 100.000 naar Zwitserland en daarin zijn ook de Waldenzen begrepen, die tegelijkertijd hun bergdorpen in Piemonte verlieten. Verder ruim 70.000 naar Nederland, bijna 50.000 naar Duitsland (vooral naar Pruisen en Württemberg), eveneens 50.000 naar Engeland, en kleinere aantallen naar Scandinavië en Rusland en vooral ook naar Zuid-Afrika. Maar er blijven er ook in Frankrijk. Onder de naam 'Camisards' weten kleine gemeenschappen Hugenoten hun bestaan dan nog een eeuw te rekken in afgelegen gehuchten in de Cevennes, waar zij zich uiterlijk als katholiek voordoen. Militaire expedities en inkwartieringen brengen hen niet verder dan een uiterlijke bekering tot de kerk van Rome. Predikanten en onderwijzers die ontdekt of verraden worden, krijgen een veroordeling tot galeislaaf.

In 1787 wordt het opheffing van het Edict van Nantes weer ongedaan gemaakt en dan kunnen de overgebleven en ondergedoken Hugenoten weer openlijk voor hun geloof uitkomen. Tijdens de Franse Revolutie nemen zij een belangrijke plaats in en werken zij mee aan de ontkoppeling van Franse staat en Rooms-katholieke Kerk.

Württemberg huisvestte Hugenoten in aparte stadswijken en in dorpen, soms omdat deze in de Dertigjarige Oorlog waren ontvolkt geraakt. Tot ver in de 19de eeuw werd daar nog Frans gesproken. In Pruisen werden de grotere steden en dan vooral Berlijn een centrum van Hugenoten. Daarvan getuigt nog steeds de 'Französischer Dom' als beeldbepalend gebouw op de Gendarmenmarkt in het centrum van de stad. In die tijd was een kwart van de bevolking van Berlijn afkomstig uit Frankrijk. De koning van Pruisen stelde twee van zijn regimenten samen uit Hugenoten. In de gelederen van de Pruisische adel werden de adellijke emigranten opgenomen en talrijke families met Franse namen zijn een rol gaan spelen in het bestuur en vooral ook de officierenkaste van het Pruisische, latere Duitse, leger.

Een groep Hugenoten emigreerde naar Engeland en een deel vandaar naar Ierland waar zij in Dublin een getalsmatig grote gemeente vormden, die er het Engelse gezag ondersteunde. Velen traden in militaire dienst van de Engelse koning prins Willem III in de strijd tegen de katholieke Ieren, die op hun beurt door de Franse koning werden gesteund. Ook voeren ze naar Noord-Amerika waar ze in 1689 New Rochelle stichtten, in de buurt van het huidige New York, genoemd naar La Rochelle, een van de tot het laatst verdedigde Hugenotensteden in Frankrijk.

Wat gebeurde er nog meer in 1689? Het Engelse parlement verklaart Jacobus II vervallen van de troon. William & Mary aanvaarden de Bill of Rights en laten hiermee officieel hun koningschap beginnen.

Zij geven daarmee aan als constitutionele vorsten te zullen regeren.

Het Verdrag van Nertsjinsk stelt de grens vast tussen Rusland en China, en maakt een einde aan het gewapend conflict. Het scheepvaartverkeer over de Amoer komt toe aan China, maar Rusland krijgt een handelsrelatie met de Chinezen.

Even terug naar die andere groep Hugenoten die vertrok naar Zuid-Afrika, waar ze het gezag van de Nederlandse VOC versterkten.

Nog steeds valt in Franschhoek, nabij Paarl, de Franse sfeer te proeven; daar staat een monument en is een museum ingericht ter nagedachtenis aan de Hugenoten. De Afrikaners (voor ongeveer een vijfde) en ook vele Kaapse kleurlingen stammen van Hugenoten af, met achternamen als Terblanche, Pienaar, Trichardt, Viljoen, De Klerk, Marais, Cilliers, Du Plessis, Du Preez, De Villiers, Du Toit, Boshoff, Jacobs, Malherbe, Labuschagne, Du Pisanie, Retief, Malan, Cronjé, Naudé, Fouché, Viljee, De la Rey enzovoort. Hun culturele invloed in de ontstaansgeschiedenis van de genoemde twee groepen in Zuid-Afrika, die verder met name van Nederlanders, Duitsers, inheemse Khoisan en slaven uit India, Indonesië en Madagaskar afstammen, was verhoudingsgewijs veel groter dan hun aantal, omdat ze in tegenstelling tot de andere groepen vooral uit de bourgeoisie en zelfs de aristocratie voortkwamen. Zuid-Afrika heeft onder andere het ontstaan van haar wijncultuur in grote mate aan de aldaar gevestigde Hugenoten te danken.

Een groot aantal vestigde zich in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Alleen in Amsterdam al 12.000 Hugenoten waarmee rond 1700 ongeveer 6% van de Amsterdammers van afkomst Frans was; zij verenigden zich in de al bestaande Waalse kerk, eerder opgericht als organisatie van gevluchte Franstalige calvinisten uit de zuidelijke Nederlanden (Wallonië). Deze Waals-Franse gemeenten bestonden al of werden nu voor het eerst opgericht in de meeste steden van Holland, maar ook in de grotere steden binnen de andere provincies. Zij was deel van de Nederlandse Hervormde Kerk, die tot 1815 'Nederduitsche Gereformeerde Kerk' werd genoemd.

Tot in de 20ste eeuw kerkten ook de beter gesitueerde burgers, zonder Franse of Waalse afkomst, en daarbij ook de leden van het Oranje-vorstenhuis, in de 'Waalse kerk' vanwege de Franstalige en vaak intellectueel hoogstaande preek.

Nog even wat feitjes uit 1815 voor we de draad van ons verhaal gaan afmaken.

Amerikaanse troepen onder leiding van de latere President  Andrew Jackson slaan in de Slag bij New Orleans een Britse aanval af. Beide partijen zijn nog niet op de hoogte van het einde van de oorlog in Europa. Het Congres van Wenen richt de republiek Krakau op, nadat de rest van het groothertogdom Warschau aan Rusland is toegewezen. Napoleon steekt de Frans-Nederlandse grens over met een leger van 105.000 man. Slag bij Ligny en Slag bij Quatre-Bras, oftewel de Slag bij Waterloo vindt plaats. Na de val van Napoleon in de Slag bij Waterloo, wordt de Franse monarchie hersteld. Napoleon bereikt Parijs, maar wordt niet meer als keizer geaccepteerd. Na een zeereis van 70 dagen bereikt een Engels oorlogsschip met aan boord Napoleon het afgelegen eiland Sint Helena waar hij zijn laatste jaren zal slijten.

Otto von Bismarck, belangrijk Duits staatsman wordt in 1815 geboren. (Overleden in 1898) Maar we gaan weer even terug naar het einde van de 17e eeuw. Onder de duizenden vluchtelingen uit Frankrijk waren in die jaren veel militairen die in dienst waren geweest van Lodewijk XIV. Bijna driehonderd officieren werden in 1685 door prins Willem III in het Staatse leger opgenomen. In 1688 gingen zij mee naar Engeland en namen zij deel aan Slag aan de Boyne in 1690 tegen de katholieken.

Andere Hugenoten kwamen terecht in het boekenvak, omdat dit gilde vreemdelingen toeliet. Van de 230 uitgeverijen die Amsterdam tussen 1680 en 1730 telde, waren er 80 in handen van Hugenoten. Zij verzorgden ook een aanzienlijke boekproductie van Franstalige werken die in Frankrijk zelf verboden waren. De kerkgemeentes die ontstonden uit deze groepen van vluchtelingen, werden bekend onder de naam "Refuge".

Er kwamen ook Fransen in Groningen, Utrecht en Leiden studeren, al voordat het Edict van Nantes werd herroepen. Sommigen promoveerden en werden hoogleraar. Jacques Loisel werd hoogleraar in 1667 en was verantwoordelijk voor het opzetten van de universiteitsbibliotheek.

Vanuit Nederland zijn ook enkele families naar Suriname getrokken. Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck had in 1683 van de West-Indische Compagnie, een derde deel van de kolonie Suriname gekocht en werd door de twee partners (de stad Amsterdam en de WIC) tot gouverneur benoemd.

Suriname was zwaar verwaarloosd toen hij daar in 1683 aankwam, want er was in 1678 een opstand van Indianen uitgebroken, in de tijd dat Johannes Heinsius gouverneur was. Hij was blij met de immigranten, die de plantages weer tot bloei zouden kunnen brengen, hetgeen ook gebeurde.

In de geschiedenis van Suriname duiken later allerlei namen van Hugenoten op. Wigbold Crommelin werd er gouverneur. Zijn huis staat nog in Paramaribo. Jean André Tourton werd raadslid in den Hove van Politie en Criminele Justitie. Een andere Hugenoot was luitenant Daniel Digues de la Motte, zijn enige zoon overleed kinderloos, waarmee deze Surinaamse tak van de familie uitstierf.

Het verhaal van een Surinaamse Hugenotenfamilie wordt beschreven in de historische roman 'De stille plantage' (1931) van de Surinaamse schrijver Albert Helman en veel later ook in 'Ma Rochelle Passée' en in 'Welkom El Dorado' (1996) van Cynthia McLeod. In 1964 heeft de Nederlandse auteur Jan Overduin zijn roman 'Tragedie in Toulouse' aan de Hugenoten gewijd. Andere literaire werken over de Hugenoten zijn "De Hugenoten, hun lijden en Strijden" (1885) van de hand van Pieter Vergers, "De kinderen van de Hugenoot" van P.J. Andriessen en het boek "Jan Taffijn, de man Gods: een prediker uit de dagen der hervorming" door T.J. Servatius in 1941.

Dat sommige Nederlanders een Hugenootse achtergrond hebben, is soms alleen bekend door de Nederlandse schrijfwijze van de Franse achternaam: Filippo (Philipeau), Plessius (du Plessis), Pieket (Picquet), Blansjaar (Blanchard), Dusseljee (in plaats van Du Cellier), de Jeu (du Jeu), Fremouw (Fremaux), Morre Morée (Morré), Fransooijs (François), Labrijn (La Brit), Lenoble (Le Noble), Kanaar (Canard), Zuurmond (Sur Mont), de Kool (de Gaulle), Allijn (Alain), Kwant (Quant), Benoist (Benoit) en De Koff (Le Cauf). Ook werd de Franse achternaam wel vertaald: de Liefde (l'Amoureau) of afgekort: Odé (Odde La Valée).

Het ook in ons land bekende Hugenotenkruis dateert uit de zeventiende eeuw, de exacte herkomst is nog steeds een raadsel. Vermoed wordt dat het kruis ontworpen is door de edelsmid Maystre uit Nîmes in 1688, drie jaar na de herroeping van het Edict van Nantes. Het kruis was onmiddellijk een succes, omdat het de protestantse gelovigen de mogelijkheid gaf een kruis te dragen dat anders was dan het gehate rooms-katholieke symbool. In het begin deden alleen de Hugenoten dat, sinds de 19e eeuw geldt het als algemeen calvinistisch symbool.

Tot zover dit verhaal over de Franse Hugenoten en hun Alblasserdamse nazaat Jacques Luijdertsz van Vreem, alias Smit.

Hartelijk dank aan de originele makers van de afbeeldingen.
Bronnen: Wikipedia en het grote internet.
Foto's bewerkt met het programma Fotoscetcher.


Andere columns